De term klokkenluider wordt tegenwoordig veel gebruikt. De term wordt veel gebruikt in corporate compliance-programma’s en is opgenomen in verschillende wetten en regels. Voorbeelden hiervan zijn de Klokkenluidersregeling of de onlangs aangenomen “Richtlijn inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden”, beter bekend als de “EU-klokkenluidersrichtlijn”.
Maar wat is uw eerste associatie met een klokkenluider? Misschien de beruchte acties van ‘Deep Throat’, die kritische informatie vrij gaf die voormalig president Richard Nixon tijdens het Watergate-schandaal ten val bracht? Of misschien Cinthia Cooper, Sherron Watkins of Coleen Rowley, die het samen in 2002 tot Time Magazine’s Person of the Year hebben geschopt?
Of ligt het meer in de lijn van Edward Snowden of Julian Assange, wiens onthullingen hebben geleid tot een leven van onderduiken en de angst om te worden uitgeleverd aan de Verenigde Staten? Hoewel hun publicaties door velen worden geprezen, is het onwaarschijnlijk dat u graag in hun schoenen zou willen staan.
De Europese cultuur, gevormd door de verschillende bezettingen in de loop van de geschiedenis, zorgt ook voor een negatieve bijklank van het begrip klokkenluider. Hebt u de term al eens opgezocht? Verklikker, verrader, achterbaks, onruststoker en kwaadspreker zijn geen benamingen waarmee u graag geassocieerd wilt worden.
Hoe komt het dan dat in de huidige compliance-programma’s de term ‘klokkenluider’ zo vaak wordt gebruikt? Een mogelijke verklaring is dat het per ongeluk is verwisseld met het begrip ‘uitspreken’, waarmee medewerkers worden aangemoedigd om ethische overtredingen of een schending van de gedragscode van een organisatie te melden.
Bij het schrijven van uw beleid voor interne meldingen hebt u maar één kans. Denk goed na over hoe u uw medewerkers wilt aanspreken en zorg ervoor dat u ze niet afschrikt. Niemand wil een verklikker zijn die over zijn collega’s praat. Uiteindelijk gaat het om het creëren van een SpeakUp-cultuur. Een veilige omgeving waarin uw medewerkers hun zorgen kunnen uiten, zonder een klokkenluider te worden!